Afpaling als waarborg voor goed nabuurschap

De scheidingsgrens tussen twee eigendommen ligt niet altijd met zekerheid vast. Daarom kan een afpaling nodig blijken.

Elke eigenaar heeft het recht om zijn tuin of grond af te sluiten, zonder op het terrein van de buur te komen (artikel 647 van het burgerlijk wetboek), behalve wanneer deze afsluiting de uitoefening van een erfdienstbaarheid zou verhinderen. Soms kan de afsluiting niet gemeen, maar privaat zijn. In dat laatste geval is maar één buur de eigenaar. Wanneer de grens niet duidelijk afgebakend is, kan ieders eigendomsbewijs erop nageslagen worden. Soms tekenden de buren een overeenkomst. Bij gebrek aan ontvankelijk eigendomsbewijs of ander bewijs, acht de wetgever, in een streven om de goede relaties tussen buren te bewaren, muren, hagen en grachten als gemeen. Het is de naburige eigenaar die dit betwist, die het bewijs moet leveren.

De afpaling

Bij echte twijfel over de werkelijke omvang van het terrein wordt soms een afpaling gevraagd. Afpaling betekent dat de grenzen tussen de respectieve eigendommen daadwerkelijk worden vastgelegd met palen op de grond. Als het om een burengeschil gaat, dan wordt aangeraden om pas als laatste redmiddel het gerecht in te schakelen. Het is beter om, met gedeelde kosten, een beroep te doen op een vakman (landmeter-expert, architect). Deze is bevoegd om een proces-verbaal van afmeting en afpaling op te stellen. Deze vakman zal nagaan of er nog enig spoor van een vroegere afpaling is. Hij zal zich buigen over de afschriften (eigendomsbewijzen van de buren), de uittreksels en de kadastrale plannen en, meer algemeen, over elk document dat meer duidelijkheid verschaft over de geografische, administratieve en historische situatie van de plaatsen (bestaat er bijvoorbeeld geen akkoord tussen vroegere eigenaars dat in de hypotheken werd overgeschreven?). De ondertekening van het proces-verbaal door de drie partijen (landmeter en buren), verbindt onherroepelijk beide eigenaars-buren, maar niet de derden. Om de afpaling tegen alle derden tegensprekelijk te maken, moet deze overgeschreven worden in de registers van het bevoegde Kantoor der Hypotheken.

En als de buur een minnelijke schikking afwijst ?

Zoals voor elke buurhinder is het ook hier aangewezen om op de eerste plaats een verzoening na te streven. In dit welbepaalde kader spreekt de rechter geen vonnis, maar wel een vrijblijvend advies uit. Het voordeel is dat beide partijen zich al een idee kunnen vormen van de gerechtelijke oplossing die later eventueel kan aangebracht worden, zonder dat ze daarom moesten procederen. Enkel wanneer er echt geen dialoog meer mogelijk is en de situatie volledig vastzit, kan gedacht worden aan een vrederechter om de knoop door te hakken. Deze zal een beëdigde landmeter-expert aanstellen die hetzelfde werk zal doen als wanneer hij in het kader van een minnelijke schikking was ingeschakeld. Het grote verschil is dat hij nu optreedt als gerechtelijk expert. Hij werkt dan in opdracht van een rechter. Het is bijgevolg deze laatste die de besluiten van de landmeter zal volgen of afwijzen en die zo de afpaling zal vastleggen die definitief zal moeten gebeuren. De kosten worden elk voor de helft betaald, behalve voor de opmeting, de eigenlijke expertise en de afmeting. Deze kosten worden in verhouding tot de oppervlaktes van de betrokken aanpalende eigendommen berekend. Wanneer de landmeter deze afpaling heeft uitgevoerd, zal de rechter het vaststellend proces-verbaal ondertekenen en zijn vonnis zal als titel gelden.